Điều này có thể được cảm nhận một cách rõ rệt, mặc dù chuyến công cán này nhằm chứng tỏ Mỹ không bỏ rơi mối quan tâm đến các nước Ba Lan, Ukraina, Gruzia, Armenia và Azerbaijan, cho dù Washington đang nỗ lực "tái khởi động" quan hệ hữu hảo với Matxcơva.

Ở Ukraina, dù ban lãnh đạo mới vẫn khẳng định mục đích cuối cùng là gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng rõ ràng quan điểm thân phương Tây của Kiev đã giảm bớt sau khi ông Victor Yanukovich nhậm chức tổng thống.

Khi phe da cam còn nắm quyền, một quan chức Mỹ đến thăm Ukraina có thể hy vọng được đón tiếp nồng hậu hơn buổi tiếp đón hôm 2/7 vừa qua ở Kiev. Và bà Clinton cũng không cố giấu giếm sự lạnh nhạt mới thấy này.

Tại Kiev chặng dừng chân đầu tiên và dài nhất trong hành trình, Ngoại trưởng Mỹ đã đưa ra một tông giọng mới khi nói chuyện với lãnh đạo nước chủ nhà. Bà khẳng định cánh cửa tới NATO vẫn mở với Ukraina, song Kiev không nhất thiết phải gia nhập. Bà nhấn mạnh: “Ukraina là một nước độc lập và có chủ quyền. Họ có quyền chọn liên minh của mình”.

Tổng thống Yanukovich cũng mau mắn khẳng định rằng nước ông sẽ không tham gia bất cứ khối quân sự nào. Tuyên bố này quả là một khúc nhạc êm tai đối với giới chức ở Nga.

Theo Andrei Tomsky, Tổng biên tập nhật báo Zavtra của Kiev, việc không một thỏa thuận nào được ký kết nhân chuyến thăm này cho thấy lợi ích của Mỹ tại Ukraina đã suy giảm. Mọi cuộc đối thoại về quan hệ “sâu sắc hơn” và “mở rộng hơn” đều chỉ là những ngôn từ ngoại giao sáo rỗng được sử dụng khi ai đó phải nói một cái gì đó nhưng chẳng có gì để nói, ông bình luận.

Bà Clinton đến thăm Ba Lan chỉ vài ngày trước khi có kết quả bầu cử tổng thống ở nước này. Tuy nhiên, chưa cần bàn đến lựa chọn của cử tri Ba Lan, ai cũng chắc chắn rằng chính sách của Warsaw sẽ tiếp tục thân Mỹ.

Tại cố đô của Ba Lan, bà Clinton và người đồng cấp Radoslaw Sikorski đã ký kết các điều khoản sửa đổi về phòng thủ tên lửa đạt được dưới thời Tổng thống George Bush, liên quan đến việc lắp đặt tên lửa SM-3 của Mỹ từ năm 2015 đến 2018.

Điều đáng chú ý là Nga lúc đó giữ im lặng, dù bình thường Mátxcơva phản ứng dữ dội các kế hoạch này như một mối đe dọa đến an ninh quốc gia của Nga. Chuyên gia Tomsky nhận định: “Đó là bởi vì chuyến thăm của bà Clinton tới Ba Lan là một sự đảm bảo đối với Mỹ, nước vốn rất muốn giữ Ba Lan ở mặt trận tiền phương của mình”.

Chặng dừng chân cuối cùng trong chuyến đi của bà Clinton là Tbilisi, dù ngắn nhất nhưng dường như lại vất vả nhất. Vì vị khách người Mỹ đã phải cố để giữ sự cân bằng mong manh sau khi Mỹ thay đổi trong quan hệ với Gruzia. Giới chức ở Tbilisi từng lên tiếng e ngại rằng việc Washington "tái khởi động" và tỏ ra nồng nhiệt với Matxcơva đồng nghĩa với việc họ bị bỏ rơi và lạnh nhạt.

Mục đích của chuyến công du Tbilisi của bà Clinton, theo các nhà phân tích, là thuyết phục các lãnh đạo Gruzia rằng Washington không phản bội đồng minh, rằng Mỹ sẽ không hy sinh mối quan hệ với Gruzia. “Có thể đạt được một chương trình hợp tác nào đó mà không cần đóng băng các quan hệ khác”, bà Clinton phát biểu.

Ngay trước khi đặt chân xuống Tbilisi, bà Clinton đã nhắc lại điều mà bà nói nhiều lần rằng Washington sẽ không đồng tình với quan điểm của Mátxcơva về Gruzia, Nam Ossetia và Abkhazia. (Nga công nhận độc lập của hai vùng ly khai này, bất chấp sự phản đối kịch liệt của Gruzia và Mỹ).

Chính vì vậy, các chuyên gia tin rằng, đằng sau những cánh cửa khép kín, bà Clinton phải cố gắng thuyết phục Tổng thống Gruzia Mikhail Saakashvili đừng thọc gây bánh xe vào mối quan hệ giữa Mỹ và Nga, đặc biệt là không nên chặn đường gia nhập WTO của Nga.

Giám đốc Viện Hàn lâm ngoại giao Gruzia, ông Soso Tsintsadze, nhận địnhrằng Gruzia đã phản đối quyết liệt việc Nga gia nhập WTO nếu Mátxcơva không tỏ ra nhượng bộ với Tbilisi.

Nhưng trên thực tế, dường như Obama đã sẵn sàng thỏa thuận với Medvedev. Mỹ tuyên bố ủng hộ Nga gia nhập tổ chức thương mại toàn cầu trong chuyến thăm mới đây của tổng thống Nga đến Nhà Trắng. Và thế là Ngoại trưởng Clinton cố gắng bắt Gruzia phải cúi đầu.

Bà Clinton cũng kêu gọi Tbilisi không sử dụng vũ lực nhằm giải quyết các vấn đề với Nga, vì điều đó chỉ dẫn tới “sự hiện diện quân sự lớn hơn của Nga trong khu vực”. Đổi lại, bà hứa là Gruzia sẽ chứng kiến “thời cực thịnh” – điều mà người Gruzia khó tưởng tượng nổi.

Bà nói với các nữ chính trị gia tại Gruzia: “Sẽ là sai lầm nếu bới lại các sự kiện đã qua. Gruzia nên hướng về phía trước và xây dựng dân chủ, phát triển kinh tế trong khi tìm điểm chung với Nga”.

Theo chuyên gia chính trị Pata Zakereishvili, “cuộc gặp này có lợi cho Nga, chứ không phải Gruzia”.

Bạch Dương (theo Xinhua)